Η οικογένεια & η σύγχυση ταυτότητας φύλου στο παιδί

Ο σκοπός του άρθρου είναι ενημερωτικός και όχι αγχωτικός ή εκφοβιστικός. Στην σύγχρονη εποχή συναντιέται όλο και περισσότερο η κρίση της ταυτότητας του φύλου. Τόση η σύγχυση στις σεξουαλικές προτιμήσεις όση και η δυσκολία της κοινωνίας να αποδεχτεί την επιλογή της διαφορετικότητας του άλλου. Πόσο μάλλον σε μια κοινωνία όπως η ελληνική με βαριά στερεότυπα, σπουδαίες παραδόσεις αλλά και υψηλές αξίες, η διαφοροποίηση και η διαφορετικότητα συχνά αντιμετωπίζονται σαν επαναστάσεις ή αντιδράσεις των παιδιών έναντι των γονιών. Είναι όμως πάντα έτσι; Υπάρχουν βιολογικοί ή κληρονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν την σεξουαλική συμπεριφορά των ατόμων και ειδικά των παιδιών?

Με άλλα λόγια το περιβάλλον επηρεάζει ή μήπως όλα είναι εγγεγραμμένα στην γονιδιακή αλυσίδα DNA, και αργά ή γρήγορα θα εμφανιστούν στις κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες(?) . Δεν θα ήθελα να αναφερθώ γενικά για το συγκεκριμένο θέμα, αλλά ειδικά για τα παιδιά και να σταθώ αμιγώς στην αντιμετώπιση της οικογένειας και του στενού κύκλου αυτής.

Ως οικογενειακή θεραπεύτρια είμαι ειδήμων στην μελέτη και παρατήρηση των οικογενειακών συστημάτων και τις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα σε αυτά. Παράλληλα, κατέχω ικανοποιητική γνώση του ευρέως φάσματος των ψυχιατρικών διαταραχών όπως αυτές ορίζονται από τα Παγκόσμια Διαγνωστικά Εγχειρίδια (DSM & ICD). Το Παγκόσμιο διαγνωστικό εγχειρίδιο (DSM-IV & ICD-10) ορίζει την διαταραχή της ταυτότητας του φύλου κατά την παιδική ηλικία. Δηλαδή, κατά την πρώιμη ηλικία, πολύ πιο νωρίς από την εφηβεία, το παιδί θα παρουσιάσει μια έντονη δυσφορία για το φύλο που του έδωσε η φύση. Παράλληλα, θα αισθάνεται μια επίμονη επιθυμία να ανήκει στο άλλο φύλο. Επίσης, το παιδί εμφανίζει μια σχολαστική απασχόληση με τα ρούχα και τις δραστηριότητες του αντίθετου φύλου.

Φαντάζομαι ότι όλοι όσοι διαβάζετε το άρθρο έχετε ήδη ξεκινήσει την έντονη εφίδρωση και τα συνοδά  ψυχοσωματικά συμπτώματα που δημιουργεί το άγχος και ο υποβόσκον φόβος.

Ξεκινήστε από νωρίς με ήρεμο και κατανοητό τρόπο να συζητάτε με τα παιδιά σας, τις ανησυχίες τους και τις διαφορές της φύσης των δύο φύλων. Αργά ή γρήγορα θα συνειδητοποιήσετε ότι εσείς οι ίδιοι έχετε δυσκολία σε αυτά τα θέματα. Παρατηρήστε την ψυχοκοινωνική δραστηριότητα των παιδιών σας τόσο εντός, όσο και εκτός σπιτιού. Μην βιάζεστε να κρίνετε ή να κατακρίνετε κάτι το οποίο είναι έξω από εσάς ή τα δεδομένα σας. Εμείς οι γονείς συνηθίζουμε να έχουμε στενό πεδίο εμβέλειας και να δρούμε μέσα σε συγκεκριμένο πλαίσιο. Αυτό είναι που μας πνίγει. Δεν αφήνουμε εύκολα την καινούργια πληροφορία να μας διαπεράσει με αποτέλεσμα να γινόμαστε χρόνο με τον χρόνο πιο δογματικοί κ άκαμπτοι.

Μην θεωρήσετε ότι υποτιμώ την βαρύτητα του θέματος στο οποίο αναφέρομαι, πώς δηλαδή να δεχτεί ένας γονέας την εσωτερική σύγκρουση του παιδιού του με την ίδια του την φύση. Πώς να στηρίξεις το παιδί σου, όταν η πρόθεση του είναι να αλλάξει την σεξουαλική του ταυτότητα και πώς να το διαχειριστείς και κοινωνικά, όλο αυτό.(?) Ποιό είναι το κυρίαρχο συναίσθημα, η ενοχή ή ντροπή? Ο φόβος ή κοινωνική κατακραυγή? Δύσκολα όλα και η αμηχανία να βασιλεύει. Το βάρος της ευθύνης να προστατέψετε το παιδί σας, και η αγωνία να βρείτε τον σωστό τρόπο σας κατακλύζει καθώς ο ύπνος έχει αποχωρίσει στην παρούσα φάση της ζωής σας και η διάθεση για οτιδήποτε πάει περίπατο. Η ψυχραιμία είναι μια λέξη που δεν μπορεί να αντισταθμίσει με τίποτα τον πανικό που έχει κατακλίσει ολόκληρο το οικογενειακό σύστημα και το σχολικό και το συγγενικό και κάθε λογής σύστημα.

Δώστε χρόνο στα συναισθήματα σας και στις σκέψεις σας, αναζητήστε χρόνο με τον/την σύντροφο σας να το συζητήσετε και να αποφασίσετε μια κοινή αντιμετώπιση. Μην διστάσετε να ενημερώσετε το σχολικό περιβάλλον του παιδιού με το οποίο θα συνεργαστείτε στενά με σκοπό να το προφυλάξετε ώστε να  μειώσετε τα σχόλια και την ένταση μεταξύ των υπολοίπων παιδιών και των γονέων τους.

Μολονότι, έκανα αυτό που θεωρώ ενάντια στην δεοντολογία μου, δηλαδή να δώσω συμβουλές, τώρα θα τις πάρω πίσω, μιας και είμαι υπέρμαχος του ακατέργαστου υλικού και την ελεύθερης έκφρασης. Μακριά από τα μάτια των παιδιών σας, προσπαθήστε να εκφράσετε τα πραγματικά σας συναισθήματα, τον θυμό, την αγανάκτηση για το ανεκδιήγητο και το απρόσμενο που σας συμβαίνει. Μην τα καταπιέσετε, ναι είναι σοκ, ξένο, έξω από τα δεδομένα σας και άδικο επίσης. Όμως, είναι μέσα στην ζωή και την διαφορετικότητα των ανθρώπων… Δεν είναι το τέλος. Άλλωστε η διάγνωση στην σύγχυση ταυτότητας φύλου στην παιδική ηλικία παρακολουθείται στενά και δεν ολοκληρώνεται ποτέ πριν την εφηβεία και την ενηλικίωση. Βοηθήστε με την στάση σας και την συμπεριφορά σας τον εαυτό σας και ακόμα περισσότερο το ίδιο σας το παιδί που παλεύει με την ενδοψυχική του σύγκρουση και παράλληλα δέχεται στοιχεία από εσάς τους ίδιους στην διαμόρφωση και την διαχείριση του συναισθήματός του και κατ’ επέκτασιν της προσωπικότητάς του.

Πηγές:
-Νίκος ΒαΪδάκης, «Η σεξουαλική συμπεροφορά του ανθρώπου, εκδ.ΒΗΤΑ, Αθήνα 2005
-Χάρις Κατάκη, «Οι τρείς ταυτότητες της ελληνικής οικογένειας», εκδ.Πεδίο, Αθήνα 2012.
-Glyn Hudson-Allez, « SEX AND SEXUALITY, Questions and Answers for Counsellors and Therapists», Whurr Publishers Ltd, London UK & Philadelphia USA 2005

Δημοσιεύτηκε στις 31 Οκτωβρίου 2018 στο διαδικτυακό περιοδικό Go On Lifestyle.